Jak rozliczyć stypendium naukowe lub socjalne?

Typowe stypendia socjalne i naukowe.

W tym zakresie zwolnieniu podlegają:

  • świadczenia pomocy materialnej (stypendia socjalne oraz motywacyjne) dla uczniów, studentów, uczestników studiów doktoranckich i osób uczestniczących w innych formach kształcenia, pochodzące z budżetu państwa, budżetów jednostek samorządu terytorialnego oraz ze środków własnych szkół i uczelni - przyznane na podstawie przepisów o systemie oświaty oraz Prawo o szkolnictwie wyższym,
  • stypendia otrzymywane na podstawie przepisów o stopniach naukowych i tytule naukowym oraz o stopniach i tytule w zakresie sztuki, stypendia doktoranckie otrzymywane na podstawie przepisów - Prawo o szkolnictwie wyższym oraz inne stypendia naukowe i za wyniki w nauce (stypendia naukowe i socjalne), których zasady przyznawania zostały zatwierdzone przez ministra właściwego do spraw szkolnictwa wyższego po zasięgnięciu opinii Rady Głównej Nauki i Szkolnictwa Wyższego albo przez ministra właściwego do spraw oświaty i wychowania;

W praktyce większość stypendiów „szkolnych i uczelnianych” będzie zaliczała się do powyższej kategorii co oznacza, że o ile student nie zarobił innych pieniędzy, nie musi składać deklaracji podatkowej.

Co ważne, nawet jeśli uzyskana pomoc nie będzie nosić nazwy stypendium, należy sprawdzić, czy nie jest to forma innego świadczenia materialnego na rzecz uczącego się. Może się bowiem zdarzyć, że pod pojęciem „pomocy materialnej” kryje się właśnie stypendium zwolnione z opodatkowania.

Przykład

Ustawa o systemie oświaty świadczeniami pomocy materialnej o charakterze socjalnym nazywa:

  1.   stypendium szkolne;
  2.   zasiłek szkolny.

Świadczeniami pomocy materialnej o charakterze motywacyjnym są natomiast:

  1.   stypendium za wyniki w nauce lub za osiągnięcia sportowe;
  2.   stypendium Prezesa Rady Ministrów;
  3.   stypendium ministra właściwego do spraw oświaty i wychowania;
  4.   stypendium ministra właściwego do spraw kultury i ochrony dziedzictwa narodowego.

Powyższa pomoc materialna (zarówno socjalna, jak i motywacyjna) przysługuje:
• uczniom szkół publicznych i niepublicznych o uprawnieniach szkół publicznych dla młodzieży i dla dorosłych oraz słuchaczom publicznych kolegiów nauczycielskich, nauczycielskich kolegiów języków obcych i kolegiów pracowników służb społecznych - do czasu ukończenia kształcenia, nie dłużej jednak niż do ukończenia 24 roku życia;
• wychowankom publicznych i niepublicznych ośrodków umożliwiających dzieciom i młodzieży, a także dzieciom i młodzieży z upośledzeniem umysłowym z niepełnosprawnościami sprzężonymi realizację odpowiednio obowiązku szkolnego i obowiązku nauki - do czasu ukończenia realizacji obowiązku nauki.

Natomiast w przypadku:

  • uczniów szkół niepublicznych nieposiadających uprawnień szkół publicznych dla młodzieży i dla dorosłych - do czasu ukończenia realizacji obowiązku nauki,
  • słuchaczy niepublicznych kolegiów nauczycielskich i nauczycielskich kolegiów języków obcych - do czasu ukończenia kształcenia, nie dłużej jednak niż do ukończenia 24 roku życia

- pomoc ta przysługuje tylko w zakresie pomocy socjalnej.

Odpowiednio zasady takiego przyznawania pomocy sprawdzić należy w ustawie o szkolnictwie wyższym oraz w ustawie o stopniach naukowych i tytule naukowym.

Stypendia naukowe i socjalne wypłacane przez samorząd terytorialny (gminę, powiat, województwo) lub przez organizacje pożytku publicznego otrzymywane poza systemem ustaw o systemie oświaty.

W tym zakresie zwolnieniu podlegają stypendia dla uczniów i studentów, których wysokość i zasady udzielania zostały określone w uchwale organu stanowiącego jednostki samorządu terytorialnego, oraz stypendia dla uczniów i studentów przyznane przez organizacje pożytku publicznego realizujące zadania społecznie użyteczne (o których mowa w art. 3 ust. 2 i 3 ustawy o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie), wypłacane na podstawie regulaminów zatwierdzonych przez organy statutowe udostępnianych do publicznej wiadomości za pomocą Internetu, środków masowego przekazu lub wykładanych (wywieszanych) dla zainteresowanych w pomieszczeniach ogólnie dostępnych.

Powyższe stypendia zwolnione są z opodatkowania do wysokości nieprzekraczającej rocznie 3800 zł. 

Nadwyżkę ponad kwotę zwolnioną student (otrzymujący stypendium) ma obowiązek rozliczyć, składając  zeznanie podatkowe i jeśli korzystał ze zwolnienia a kwota stypendium była wyższa niż wartość zwolnienia (np. otrzymał rocznie kwotę 4000 zł) – wykazać w zeznaniu nadwyżkę ponad kwotę 3800 zł rocznie.

Podstawą do rozliczenia tego rodzaju stypendium będzie PIT-8C wystawiany przez płatnika składek. Co ważne, PIT-8C płatnik wystawi zarówno, gdy stypendium jest w całości zwolnione z opodatkowania, jak i w przypadku, gdy podatnik będzie musiał złożyć później zeznanie roczne.